Komisyon, Eylül 2023'te belirlediği şirketlere 7 Mart 2024'e kadar tam uyum süresi tanımıştı. 25 Mart'ta Alphabet, Apple ve Meta hakkında uyumsuzluk soruşturması açıldı. Not ayrıca “gatekeeper” teriminin Türkçeye “geçit bekçisi” olarak çevrilmesinin neden isabetsiz olduğunu tartışıyor.
Dijital Piyasalar Yasası (DMA), dijital yarışta geç kalan Avrupa Birliği'nin dijital piyasaları hızla düzenlemeye çalıştığı en önemli araçların başında geliyor.
DMA, dijital piyasalarda rekabetçi ve adil (fairness) bir düzen sağlamayı amaçlıyor. Düzenlemenin odaklandığı kesim, dijital piyasalara girişi elinde bulunduran ve Türkçeye motamot çeviriyle çoğu zaman “geçit bekçisi” olarak aktarılan uluslararası şirketler.
“Geçit bekçisi” ifadesi kanaatimizce isabetli değil. Zira bu işletmeler bir geçidi kullanmaya değil, kendi bünyelerinde faaliyette bulunup bulunmamaya karar veriyor. Öte yandan “bekçi”, bir düzen ve nizamı sağlayan, daha çok idare hukukuyla ilişkilendirilebilecek bir kavram. Avrupa Birliği ise bu şirketleri düzen sağlayan değil, rekabeti ve adaleti bozan işletmeler olarak görüyor. Literatürde karşılık bulup bulmayacağı bilinmemekle birlikte, Türkçede bu tür bir faaliyette bulunan kişilere tam olarak karşılık gelen ifade “yolkesen”dir. Olumsuz bir çağrışım taşısa da Avrupa Birliği'nin bu işletmelere yüklediği anlam esasen budur.
Birliğin dijital piyasalar ve hizmetler için kullandığı sihirli kelime “fairness”; her türlü faaliyet, muğlak ve her tarafa çekilebilecek bu ifade altında değerlendirilip soruşturulabiliyor.
Komisyon, Eylül 2023'te Alphabet (Google), Amazon, Apple, ByteDance (TikTok), Meta ve Microsoft'u bu kapsamda belirlemişti. Buna karşılık Avrupa Birliği şirketleri olan Booking ve Spotify'ın bu nitelikteki şirketler arasında tutulmadığını da belirtmek gerekir.
Belirlenen şirketlerin 7 Mart 2024'e kadar DMA'nın tüm yükümlülüklerine tam olarak uyması gerekiyordu. Şirketler DMA Uyum Raporlarını Komisyon'a sundu ve raporlar incelendi. 18 Mart'tan itibaren Apple ile başlayıp sırasıyla ByteDance, Meta, Amazon, Google ve Microsoft ile uyum çalıştayları gerçekleştirildi.
Bu çalıştayların üzerinden henüz bir hafta geçmişken, 25 Mart 2024'te Alphabet, Apple ve Meta hakkında sırasıyla Madde 5(2), 5(4), 6(3) ve 6(5)'in ihlali nedeniyle, DMA'nın 13 ve 29. maddeleriyle bağlantılı olarak 20. maddesi uyarınca soruşturma açıldı.
Komisyon yaptığı açıklamada; Alphabet'in Google Play'de yönlendirme ve Google Arama'da kendi kendine referans verme kuralları, Apple'ın App Store'da yönlendirme kuralları ile Safari için seçim ekranı ve Meta'nın “öde ya da izin ver” modeli hakkında Dijital Piyasalar Yasası kapsamında uyumsuzluk soruşturmaları başlattığını duyurdu.
Bilgilerinize sunulur.